تاریخچه بانک ملی ایران

فعاليت بانكداري نوين در ايران از حدود يك قرن پيش ( سال 1266 ) با ايجاد  يك بانك انگليسي به نام      « بانك جديد شرق » آغاز گرديد . يك سال پس از تاسيس بانك مذكور ، امتياز ديگري جهت ايجاد « بانك شاهنشاهي ايران » به يك بارون انگليسي داده شد تا ضمن استخراج و بهره برداري از معادن آهن ، سرب ، جيوه ، ذغال سنگ ، منگنز و نفت ، به فعاليت بانكداري نيز پرداخته و حق انحصاري نشر اسكناس و نگهداري حسابهاي خزانه دولت ايران را داشته باشد . متعاقب فعاليت بانك شاهنشاهي به علت رقابتي كه در آن  هنگام بين دو كشور انگليس و روسيه در ايران وجود داشت در سال 1269 امتياز تاسيس انجمن ( بانك) استقراضي ايران به يكي از اتباع دولت روسيه اعطا شد.

قبل از تشكيل بانك شاهنشاهي ، در سال 1258 يكي از صرافان بزرگ و روشن بين به نام حاج محمد حسن امين دارالضرب ضمن اشاره به اهميت بانك و تشريح نقش آن در پيشرفت امور صنعتي و اقتصادي كشورهاي اروپايي ، پيشنهاد تاسيس يك بانك ايراني با سرمايه مشترك ملت و دولت را ارائه نمود كه متاسفانه اين طرح جامه عمل نپوشيد . بعد از استقرار مشروطيت بار ديگر فكر ايجاد يك بانك ملي ايراني براي قطع نفوذ سياسي و اقتصادي بانكهاي خارجي در مردم قوت گرفت و در هنگام طرح دريافت يك وام خارجي از طرف دولت در مجلس ، نمايندگان ضمن مخالفت شديد با دريافت وام از دول بيگانه تشكيل يك بانك ايراني را خواستار شدند . در پي تعهد جمعي از بازرگانان و صرافان جهت مشاركت در اين امر خطير ، اجازه تشكيل بانك صادر شد و در تاريخ نهم آذرماه 1285 اعلان تاسيس بانك ملي منتشر گرديد . ولي اين كوشش نيز عقيم ماند و تشكيل بانك ملي سالها به تعويق افتاد . بالاخره چند سال بعد (14ارديبهشت ماه 1306 ) با تصويب قانون « اجازه تاسيس بانك ملي ايران براي پيشرفت امر تجارت و فلاحت و زراعت و صناعت » توسط مجلس شوراي ملي ، دولت وقت ملزم به تشكيل « بانك ملي ايران » گرديد . پس از تصويب اساسنامه بانك در هفدهم شهريور همان سال افتتاح شد و و به عمليات بانكي مبادرت ورزيد.

از سال 1309 انتشار اسكناس به بانك ملي ايران محول گرديد و از ابتداي سال 1311 اولين اسكناسهاي بانك ملي ايران انتشار يافت . از مرداد ماه 1317 علاوه بر عمليات بانكي وظايف زير نيز به بانك ملي ايران واگذار گرديد :

-حفظ ارزش پول و موازنه ارزي

- تنظيم اعتبارات كشور

- نظارت بر فعاليت ساير بانكها و در واقع انجام وظايف بانك مركزي و رهبري و هدايت اقتصادي كشور

با برچيده شدن تدريجي شعب بانك شاهنشاهي ، تاسيس بانكهاي دولتي ، خصوصي و مختلط توسعه يافت . به طوريكه در فاصله سالهاي 1328 كه اولين بانك خصوصي با سرمايه ايراني ( بانك بازرگاني ايران ) تاسيس شد تا سال 1357 در حدود 36 بانك جديد بوجود آمد.

با شكوفايي انقلاب اسلامي ، در سال 1358 شوراي انقلاب جمهوري اسلامي ايران بانكهاي كشور را ملي اعلام نمود و متعاقب آن بانكهاي كشور به صورت 6 بانك تجاري ، 3 بانك تخصصي و بانكهاي استان در هم ادغام گرديد .