اوراق بهادار با پشتوانهء وامهاي رهني
اوراق بهادار با پشتوانهء وامهاي رهني
اوراق بهادار با پشتوانهء وامهاي رهني ( MBS ) از جمله اوراق بهادار با پشتوانهء دارايي ( ABS ) است كه جريان نقدينگي آن به پشتوانهء اصل و بهرههاي پرداختي مجموعهاي از وامهاي رهني ميباشد.
پرداختهاي اين اوراق به طور معمول به صورت ماهانه و طي زمان تا سررسيد اين وامها صورت ميگيرد. وامهاي رهني پشتوانهء اين اوراق را ميتوان به دو دستهء كلي وامهاي مسكوني و تجاري تقسيم كرد. برخي مقررات، امتيازاتي را براي وامهاي رهني مسكوني قائل شدهاند از جمله اينكه گيرندگان وامهاي رهني در ايالات متحده اين انتخاب را دارند كه بيش از اقساط ماهيانهء مقرر، پرداخت كنند يا اينكه كل مبلغ وام را پيش از سررسيد بازپرداخت نمايند كه اين خود باعث عدم اطمينان از جريانهاي نقدي پشتوانهء MBS شده و ريسك ديگري را به سرمايهگذاري در MBS تحميل ميكند.
اوراق بهادار به پشتوانهء وامهاي رهني تجاري به واسطهء داراييهاي تجاري مختلفي تضمين ميشوند. (مانند آپارتمانها، تجهيزات اداري، هتلها، تاسيسات صنعتي و ...) وامهاي رهني اين داراييها، بلندمدتتر و غالبا با نرخ بهرهء ثابت و با محدوديت در نحوهء بازپرداخت هستند.
در طراحي MBS عوامل متعددي بايد موردنظر قرار بگيرد كه از جمله مهمترين آنها، عوامل محيطي (نرخ بهرهء جاري، وضعيت عمومي اقتصاد، قوانين و مقررات و ...) جريان پيشپرداختهاي قبل از موعد، جريان نقدي حاصل از تجمع وامهاي مختلف و اطلاعات لازم براي ارزشيابي اوراق (خطر و بازده آن) است.
نقدشوندگي بالاي مناسب اوراق بهادار با پشتوانهء وامهاي رهني حاكي از آن است كه سرمايهگذاران در اين اوراق، مشكلات تئوريك براي قيمتگذاري اين اوراق را ندارند و قيمت اين اوراق با فاصلهء ناچيزي بين قيمتهاي خريد و فروش در يك حدود منصفانهاي تعيين ميشود.
انواع اوراق بهادار با پشتوانه وامهاي رهني
اوراق Pass - Through سادهترين نوع اوراق بهادار با پشتوانهء وامهاي رهني هستند كه به طور مستقيم پرداختهاي ناشي از وامهاي رهني به وامدهندگان را به اوراق بهادار تبديل ميكند. اين نوع MBS خود ميتواند به دو دستهء كلي تقسيم شود:
1- اوراق بهادار به پشتوانهء وامهاي رهني مسكوني ( RMBS :)
از جمله اوراق Pass- Through است كه پشتوانهء آن، وامهاي رهني مسكوني است.
2- اوراق بهادار به پشتوانهء وامهاي رهني تجاري ( CMBS)
از جمله اوراق Pass- Through است كه به پشتوانهء وامهاي رهني مربوط به داراييهاي تجاري صادر ميشود. عمدهء تفاوت اين دو نوع اوراق MBS مربوط به ريسك كمتر بازپرداخت پيش از موعد وامهاي رهني تجاري است، زيرا وامهاي رهني تجاري معمولا شروط محدودكنندهاي دارند كه بازپرداخت پيش از موعد تسهيلات را ممنوع ميكند. همچنين اين وامها غالبا نرخ بهرهء ثابتي دارند. در نتيجه جريان نقدي اين وامها با اطمينان بالايي _قابل پيشبيني بوده و طراحي اوراق بهادار به پشتوانهءاين وامها و جريانهاي نقدي مربوط به آنها را تسهيل ميكند.
تعهدات با وثيقه وامهاي رهني CMO
نوع پيچيدهتري از MBS است كه وامهاي رهني بر اساس برخي ويژگيها (مانند زمان بازپرداخت) به قطعاتي (tranches) تقسيم ميشوند و هر قطعه به اوراق مجزايي مربوط ميشود.
CMO ها ابتدا در سال 1983 و توسط موسسات تامين سرمايه سالومون برادرز (Salomon Brothers) و فرست بوستون (First Boston) طراحي شد.
CMO در واقع اوراق قرضهاي است كه ضمانت آن يك مجموعه يا Pool از وامهاي رهني است. برخلاف اوراق Pass-through ، انتشاردهندهء CMO كماكان صاحب وامهاي رهني است و به دليل همين پوشش 180 درصدي، درجهبندي اعتباري بالايي گرفتهاند.
اوراق بهادار با پشتوانه
وءامهاي رهني دوجزء شده
هر يك از اقساط وام رهني شامل دو قسمت ميشود; يك قسمت مربوط به بازپرداخت اصل وام و يك قسمت مربوط به بازپرداخت بهرهء وام.هر يك از اجزا ميتواند به طور مجزا تشكيل SMBS بدهد كه شامل دو نوع است:
1- اوراق بهادار با پشتوانهء وامهاي رهني فقط بهرهء (IO)
اوراق قرضهاي است كه جريان _نقدي آن به پشتوانهء قسمت بهرهء _اقساط پرداختي توسط گيرندگان وام رهني است.
2- اوراق بهادار با پشتوانهء وامهاي رهني فقط اصل (PO)
اوراق قرضهاي است كه جريان نقدي آن به پشتوانهء قسمت اصل پرداختي توسط گيرندگان واهم رهني، ميباشد.
اوراق قرضهء پوششدار )Covered bonds(
در اروپا نوعي از اوراق قرضه به پشتوانهء دارايي وجود دارد كه به نام Covered bonds شناخته ميشوند._اين اوراق ابتدا در قرن 19 در آلمان انتشار يافت. تفاوت اصلي اين اوراق با MBS اين است كه بانكهايي كه اين اوراق را به پشتوانهء وامهاي خود منتشر ميكنند، اصل وامها را نيز در دفاتر خود نگهداري ميكنند و وامهاي مذكور از ترازنامه بانك حذف نميشوند. بنابراين با انتشار اين اوراق، ترازنامه بانك نيز به همان ميزان رشد ميكند كه اين خود به نوعي پرداختهاي Covered bonds را تضمين ميكند.
تقديم به آقا امام رضا ( ع ) :