حسابداري در اسلام
حسابداري در اسلام
از دیدگاه اسلامی، رشد میتواند عدالت اجتماعی را بهبود بخشد و توزیع قدرت و ثروت را عادلانهتر سازد. صورت ارزش افزوده میتواند اطلاعاتی را در مورد توزیع ثروت بین بخشهای مختلف جامعه ارائه کند و عملکرد شرکت را با توجه به منافع تمام ذینفعان نشان دهد، در نتیجه سیاست آگاهانه توزیع مجدد ثروت و انتقال منابع بین گروههای مختلف جامعه را تقویت میکند
به هرحال، اسلام علاوه بر توزیع منابع به تحصیل آن نیز توجه دارد. اسلام انسان را مکلف کرده است تنها منابع حلال را تحصیل کند. صورت ارزش افزوده متمرکز بر توزیع است و تحصیل منابع را منعکس نمیکند. لذا، اعتقاد داریم که صورت ارزش افزوده برای ایفای الزامات گزارشگری اسلامی کافی نیست.
میرزا و بیدون در زمینه افشا پیشنهاد کردهاند که تاکید صورتهای مالی باید بر شفافیت و پرهیز از دستکاری باشد. این هدف با رعایت اصل افشای کامل در گزارشهای شرکتهای اسلامی محقق میشود. اما خان نسبت به این اصل بهویژه در موارد افشای اطلاعات منفی توسط شرکتها در مورد خودشان، نظیر برخورد ناعادلانه با کارکنان، آلودگی محیطزیست و فرار مالیاتی، خوشبین نیست. شرکتها احساس میکنند که با افشای این مسائل به دام قانون میافتند. بنابراین، خان پیشنهاد کرده است که تنها معاملات خاصی وجود دارد که در چارچوب سرمایهداری مجاز است اما در اسلام ممنوع میباشد (مانند بهره، تضمین سود سرمایهگذاری بدون پذیرش خطر و سایر معاملات ربوی.) این گروه معاملات باید در صورتهای مالی شرکتهای تجاری اسلامی افشا شود.
نتایج تحقیق انجام شده در اندونزی
در این تحقیق، دانشگاهیان مسلمان استان یوگیاکارتای اندونزی به عنوان مخاطب انتخاب شدند و پرسشنامهای در مورد اهداف حسـابـداری اسـلامـی، استفـادهکننـدگـان اطـلاعـات و تاکید حسابداری اسلامی بر اطلاعات مذهبی برای آنها ارسال شد. تعداد این افراد در استان یادشده 235 نفر بوده که برای 161 نفر آنها پرسشنامه ارسال شد. تعداد 87 پرسشنامه تکمیل و عودت داده شده است.
نتـایـج تحقیق نشان میدهد که 79درصد پاسخدهندگان پاسخگویی اسلامی را به عنوان هدف اصلی حسابداری اسلامی انتخاب کردهاند. در مورد استفادهکنندگان، پاسخها نشان میدهد که سهامداران به عنوان استفادهکننده اصلی تلقی نمیشوند و اهمیتی بیش از سایر استفادهکنندگان ندارند. علاوه بر این پاسخدهندگان اعتقاد داشتهاند که در حسابداری اسلامی باید بر اطلاعات مذهبی و اجتماعی تاکید شود.
خلاصه
اسلام به عنوان یک روش زندگی توجه زیادی به فعالیتهای تجاری دارد. خداوند در قرآن راهنماییهای لازم را برای رستگاری انسان در دنیا و آخرت ارائه کرده است. در فعالیتهای اقتصادی باید فلاح و رستگاری به عنوان هدف نهایی انتخاب شود و حسابداری هم به عنوان ابزار ارائه اطلاعات در محیط اقتصادی باید با این هدف سازگار باشد. بنابراین اهداف و خصوصیات حسابداری اسلامی نهتنها باید موجب ارائه تصویر درست درباره واحد تجاری شود بلکه باید بهگونهای باشد که واحدهای تجاری را به سوی احسان و پرهیز از ـبیعـدالتی تشویق کند. برای حسابداری اسلامی اهداف متفاوتی مانند سودمندی برای تصمیمگیری، پاسخگویی، پاسخگویی اسلامی و پاسخگویی از طریق زکات مطرح شده است. در تحقیق انجام شده در اندونزی، مخاطبان، پاسخگویی اسلامی را به عنوان هدف اصلی انتخاب کردهاند. در زمینه خصوصیات حسابداری نیز مباحث، متمرکز بر اندازهگیری و افشاست. در حوزه اندازهگیری نظر غالب این است که برای مقاصد اسلامی، بخصوص تعیین زکات، باید از ارزشهای جاری استفاده شود.در بعد افشا، تاکید بر پیروی از شریعت و ارائه اطلاعات لازم، بخصوص در زمینه مسئولیتهای اجتماعی است.
تقديم به آقا امام رضا ( ع ) :